Görünmeyeni İşitmek: Üstatlarla Hayali Söyleşiler Serisi

"Maskelerin Ardındaki İnsanla Tanışma Rehberi"

1. ÇIKIŞ NOKTASI VE AMAÇ

Bir Sosyal Bilgiler öğretmeni olarak yıllardır sınıflarda tarihi şahsiyetleri anlatırım. "Şu savaşı kazandı, bu kitabı yazdı, şu tarihte doğdu..." Ancak tahtaya yazdığım bu maddeler, o kişinin "kim" olduğunu anlatmaya yetmez.

Uzun zamandır felsefe okuyup üzerine karalamalar yapan amatör bir yazar, tasavvuf ikliminden nefes almaya çalışan bir yolcu ve alt bilim dallarından biri olan "Tarih"e daha fazla yoğunlaşmış bir Sosyal Bilgiler öğretmeni olarak, görünenin ötesini merak ediyorum. Bu seri, tarihin devleşmiş isimlerini kaidelerinden indirip, onlarla "insan insana" konuşma denemesidir.

Amacım:

Onları ders kitaplarındaki sıfatlarıyla değil, uykusuz gecelerindeki dertleriyle tanımak.
Zaman ve mekan sınırını kaldırıp, dertlerimizin ortak olduğunu (Sokrates'in derdiyle bugünün öğretmeninin derdinin aynı olduğunu) göstermek.
Okura (ve kendime), bilginin değil, bilgeliğin izini sürdürmek.

2. YÖNTEM VE TEKNİK

Bu söyleşilerde misafirlerimi, herkesin bildiği popüler yönleriyle değil, kıyıda köşede kalmış, ıskalanmış ama aslında onları, "o kişi" yapan gizli yönleriyle ağırlayacağım.

Bir komutanla savaşları değil, kitapları konuşacağız.
Bir şairle kafiyeleri değil, matematiksel (en azından felsefesini) sonsuzluğu konuşacağız.
Bir imparatorla zaferleri değil, yalnızlığı konuşacağız.

3. YOL HARİTASI VE KONUK LİSTESİ

Seri, insanın tekamül yolculuğuna benzer şekilde, 3 ana fasıldan oluşacak: Zihin (Akan), Nefs (Çatışan) ve Gönül (Yanan).

BAŞLANGIÇ: BEDEN VE FARKINDALIK

0. BRUCE LEE: "Yumruğun Ötesindeki Filozof"
- Bilinen: Aksiyon yıldızı, dövüşçü.
- Bizim Konuştuğumuz: Felsefe mezunu bir düşünür. "Su gibi ol" diyerek egoyu kırmayı öğütleyen bir Zen takipçisi.

I. FASIL: FELSEFE VE TABİ Kİ STOACILIĞIN KÖKLERİ (Zihnin Terbiyesi)

Antik bilgeliğin, iradenin ve doğayla uyumun peşinde.

1. HERAKLEİTOS: "Ağlayan Değil, Yanan Adam"
- Bilinen: "Aynı nehirde iki kez yıkanılmaz" diyen filozof.
- Ele Alacağım Yönü: Değişime direnen insan zihniyle mücadelesi. Ateş metaforu.
2. MARCUS AURELIUS: "İmparator Değil, Çadırındaki Derviş"
- Bilinen: Roma'nın en güçlü imparatoru.
- Ele Alacağım Yönü: İstemediği bir tahtta oturan, savaşın ortasında kendine sığınan, depresif ve yalnız bir yazar. Dünyaya hükmederken kendine hükmetme sanatı.
3. SOKRATES: "Öğretmenliğin Son Dersi"
- Bilinen: Felsefenin babası, idam edilen kurban.
- Ele Alacağım Yönü: Baldıran zehrini bir "şifa" olarak gören tevekkülü. Ölürken bile öğretmeye çalışan o sakin "muallim" kimliği.

II. FASIL: İNSANIN İÇ SAVAŞI (Nefsin Terbiyesi)

Modern insanın bunalımı, arayışı ve kendiyle yüzleşmesi.

4. MONTAIGNE: "Kuledeki Yalnız"
- Bilinen: "Denemeler"in yazarı.
- Ele Alacağım Yönü: Şatosunun kulesine kendini hapsedip, "Ben kimim?" sorusuyla deliliğin kıyısında gezen bir içsel arkeolog.
5. DOSTOYEVSKİ: "Araftaki Kumarbaz"
- Bilinen: Büyük Rus romancı.
- Ele Alacağım Yönü: İdam mangasının önünden dönmüş, sara nöbetleri ve kumar borçlarıyla boğuşan yaralı bir ruh. "Acı çekmek insanı yüceltir mi?" sorusu.
6. MUSTAFA KEMAL ATATÜRK: "Başkomutan Değil, Yalnız Bir Okur"
- Bilinen: Kurucu lider, askeri deha.
- Ele Alacağım Yönü: Cephede bile Çalıkuşu okuyan, entelektüel yalnızlığını kitaplarla gideren, fikir dünyasının inşası üzerine kafa yoran bir fikir işçisi.

III. FASIL: DOĞUNUN KANDİLLERİ (Gönlün Terbiyesi)

Aşk, İlim ve Hiçlik makamına yolculuk.

7. İBNİ SİNA: "Sürgün ve Kaçak"
- Bilinen: Tıbbın hükümdarı (Avicenna).
- Ele Alacağım Yönü: (ibni Sina ile ilgili daha büyük bir projem var ama burada da tadımlık olarak ele aldım) Ömrü kaçmakla, saklanmakla, zindanlarla geçen bir yurtsuz. İlmin bedeli ve hakikat arayışının çilesi.
8. ÖMER HAYYAM: "Şarap ve Yıldızlar"
- Bilinen: Rubailer yazan bir keyif adamı.
- Ele Alacağım Yönü: O zamana kadarki en büyük rasathanelerden birini kuran dahi bir matematikçi. Evrenin sonsuzluğu karşısında insanın hiçliğini hesaplayan bir astronom.
9. MEVLANA: "Yanan Akademisyen"
- Bilinen: Hoşgörü sembolü.
- Ele Alacağım Yönü: Şems gelmeden önceki o "kürsü sahibi, itibarlı profesör" hali ile Şems'ten sonra her şeyi yakıp yıkan "Aşık" hali arasındaki uçurum.
10. İBNÜL ARABİ: "Hayal Perdesi" (Final)
- Bilinen: Vahdet-i Vücut savunucusu büyük şeyh.
- Ele Alacağım Yönü: "Gerçeklik sandığımız şey bir rüya olabilir mi?" sorusunu soran, zaman ve mekan algısını büken bir metafizik yolcusu.